Van de hotelschool naar Strategisch OmgevingsManagement: het lijkt een grote sprong, maar zo gek is die stap nog niet. Volgens onze collega en senior adviseur Bas Liebeek, die zelf dit carrièrepad heeft doorlopen, komt dit doordat beide vakgebieden in de kern sterk overlappen. Bas pleit er zelfs voor om het gedachtegoed rondom ‘Hostmanship,’ een combinatie van hospitality en craftsmanship, verder te integreren in ons werk als omgevingsmanagers.

Als ik op een platform als LinkedIn kijk, valt me op hoe uiteenlopend de carrières van mijn klasgenoten op de hotelschool zijn verlopen. Een enkeling koos daadwerkelijk voor een baan in de gastvrijheidssector, maar de meesten kwamen uiteindelijk terecht in het onderwijs, bij de overheid, in de dienstverlening of de consultancy. Die laatste klinkt misschien ver weg van de warmte en gastvrijheid die wij ooit samen leerden, maar de kloof is kleiner dan gedacht: ook in ons vakgebied draait het uiteindelijk om mensen die zich gezien en welkom willen voelen.

Als procesbegeleiders, adviseurs en trainers in Omgevingsmanagement kunnen we een positieve bijdrage leveren aan het creëren van gezonde en duurzame relaties met én tussen stakeholders. Als oud ‘hotello’ wil ik graag een lans breken om het gedachtegoed van ‘Hostmanship’ een sterkere rol te laten spelen in ons werk, om (nog) meer impact te maken.

De kunst van het welkom voelen

Hostmanship, een term bedacht door Jan Gunnarsson en Olle Blohm (2003), combineert de begrippen hospitality en craftsmanship. Hospitality staat voor gastvrijheid: de warmte en aandacht waarmee je een ander ontvangt. Craftsmanship staat voor vakmanschap: de precisie en toewijding waarmee je een vak beoefent. Samen vormen ze Hostmanship: de kunst om vanuit vakmanschap een diepgaand gevoel van welkom te creëren. (Overal waar vanuit het Engels ‘man’ terugkomt, zoals in hostmanship en craftsmanship, mag dit vanzelfsprekend ook als ‘woman’ gelezen worden.)

Het doel van de Hostmanship-filosofie is om dat gevoel van welkom te creëren. Dit geldt voor iedereen met wie je werkt: collega’s en partners, maar ook opdrachtgevers, initiatiefnemers en andere belanghebbenden.

Is hostmanship dan hetzelfde als dienst- of serviceverlening? Nee. Service is transactioneel en gericht op de ontvanger: zolang de ander tevreden is, heb je je werk goed gedaan. Hostmanship concentreert zich daarentegen op jou als aanbieder en gaat door als de ander alweer vertrokken is. Beide vragen om omgevingssensitiviteit. Service eindigt zodra de ander tevreden is, terwijl het welkomgevoel van Hostmanship de ander bijblijft.

Hostmanship: een grondhouding en skill

Hostmanship is meer dan een vaardigheid die je inzet als adviseur, procesbegeleider of facilitator; het is een permanente houding die je ook als deelnemer of gast kunt hanteren. Het gaat om het aangaan van relaties en het creëren van omstandigheden waarin mensen nader tot elkaar kunnen komen. Dit is mijns inziens ook essentieel bij het werken aan gezamenlijke oplossingen binnen complexe maatschappelijke projecten.

Zes pijlers van Hostmanship

Hostmanship is gebaseerd op zes pijlers, die allemaal bijdragen aan een cultuur van dienstbaarheid en verantwoordelijkheid. Een greep uit de theorie van Gunnarsson en Blohm:

Dat klinkt misschien heel algemeen en theoretisch, maar Hostmanship is voor mij echt de manier van kijken naar je proces: een mindset die de hele ervaring van een deelnemer én van de initiatiefnemer of host omvat. Denk bijvoorbeeld aan:

• Een open en uitnodigende omgeving creëren waar alle stemmen gehoord worden;
• Praktische details regelen zoals een zaal met een gunstig klimaat, comfortabele meubels en goede verlichting;
• Mensen bij de deur opvangen, persoonlijk welkom heten en beschikbaar zijn voor vragen;
• Rekening houden met bijvoorbeeld allergieën, diëten en religieuze feestdagen;
• De namen van de deelnemers kennen en oog hebben voor hun behoeften.

Stuk voor stuk kleine gebaren. Samen bepalen ze hoe een deelnemer het hele proces beleeft, van de uitnodiging tot de nazorg. Hostmanship geeft je daarmee een frame om je proces te bekijken vanuit de beleving van de ander.

Bouwen aan vertrouwen

Ik denk dat effectieve omgevingsprofessionals naast strategische vaardigheden, projectmanagement, creativiteit, probleemoplossend vermogen en communicatieve vaardigheden, moeten beschikken over sterke interpersoonlijke vaardigheden zoals empathie en het opbouwen van vertrouwen. Hostmanship kan daarin een katalysator vormen: vertrouwen bouw je tenslotte onder meer door oog te hebben voor de ander, afspraken na te komen en deskundigheid te tonen. Dat zijn stuk voor stuk uitingen van de pijlers consideratie tonen, verantwoordelijkheid nemen en kennis inzetten. Hostmanship verbreedt de blik naar de hele mens en de hele ervaring van een stakeholder. Een manier om ‘oog hebben voor de ander’ te vertalen naar gedrag dat de ander ook echt voelt. Daarmee wordt Hostmanship een grondhouding die bijna automatisch vertrouwen oplevert: wie dienstbaar is, verantwoordelijkheid neemt en de dialoog opzoekt, wordt vanzelf gezien als een betrouwbare partner.

Effectief processen begeleiden

Om complexe en omvangrijke processen te begeleiden, moet je in staat zijn om groepsdynamieken te begrijpen en te sturen. Werken en leven vanuit een Hostmanship-gedachte biedt de mogelijkheid om een open en uitnodigende omgeving te creëren waar alle stemmen gehoord worden en waar ruimte is voor eerlijke dialoog en gezamenlijke besluitvorming. Dit helpt om conflicten te verzachten en zorgt voor een inclusieve en productieve groepsdynamiek. Essentieel hierbij is dat je serieus neemt wat je doet en niet te serieus neemt wie je bent. Het is tenslotte niet je functie die het verschil maakt, maar de invulling die je eraan geeft.

Conclusie

Ik wens het alle vakgenoten toe om de Hostmanship-filosofie meer te omarmen en in te zetten bij het creëren van positieve en duurzame relaties met én tussen stakeholders. Door Hostmanship te integreren in de standaardwerkwijze kunnen omgevingsprofessionals niet alleen hun interpersoonlijke vaardigheden verbeteren, maar ook vertrouwen opbouwen, effectief processen begeleiden en duurzame relaties creëren. Hostmanship is meer dan een vaardigheid; het is een levensfilosofie die professionals helpt om uit te blinken in hun vak en echte impact te maken in de complexe opgaves waar we voor staan.

Senior adviseur

Bas Liebeek

Als senior adviseur helpt Bas organisaties bij het oplossen van complexe, strategische vraagstukken met veel verschillende stakeholders. Hierin combineert hij zijn achtergrond als bedrijfskundige met een passie voor omgevingsgericht werken. Bas is ook mede-oprichter van de Proef op de SOM-podcast.